عذاب-قبر

اثبات عذاب قبر بر براساس آیات قرآن

  1. دلیل در قرآن بر نعمت و خوشی های قبر این سخن الله تعالی می‌باشد:

    {یُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِی الْحَیَاهِ الدُّنْیَا وَفِی الْآخِرَهِ} (ابراهیم ۲۷)
    «خدا می فرماید مردمی را که ایمان آوردند، آنان را با کلمه حق در دنیا وآخرت ثابت قدم و پایدار میگرداند». آیه بر ثابت قدم کردن مؤمنان در جواب دادن به سؤال در قبر و آنچه به دنبال آن از نعمتها می آید، دلالت دارد.

    از براء بن عازب رضی الله عنه ثابت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرمایند:
    «هنگامی که مؤمن در قبرش نشانیده شود، (دو ملائکه نزد وی) می آیند. و او (مؤمن) گواهی می دهد که هیچ معبودی، بجز الله نیست و محمد صلی الله علیه وسلم فرستاده الله است. و این، همان مصداق سخن خداوند است که می فرماید: (یُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِت) (خداوند مؤمنان را بر قول حق، ثابت قدم نگه می‌دارد)». بخاری (۱۳۶۹) .
    و دلیل بر عذاب قبر از قرآن این سخن الله تعالی می باشد:
    {وَحَاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذَابِ __ النَّارُ یُعْرَضُونَ عَلَیْهَا غُدُوًّا وَعَشِیًّا وَیَوْمَ تَقُومُ السَّاعَهُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ} (غافر ۴۵- ۴۶)

    «و فرعونیان را عذاب سخت فرا گرفت. اینک آتش دوزخ را صبح و شام بر آنها عرضه میدارند، و چون روز قیامت شود خطاب آید که: فرعونیان را به سخترین عذاب جهنم وارد کنید».

    امام قرطبی می گوید: «جمهور علما بر این رأی می باشند که این حال و وضع آنها در برزخ دلیل بر ثابت بودن عذاب قبر است»

    و ابن کثیر می گوید: «و این آیه اصل بزرگی است در استدلال کردن اهل سنت بر اینکه عذاب قبر در برزخ وجود دارد». تفسیر ابن کثیر ح۷ / ۱۳۶ .

    همچنین دلیل بر عذاب قبر در قرآن این فرموده الله تعالی می باشد:

    {سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَیْنِ ثُمَّ یُرَدُّونَ إِلَی عَذَابٍ عَظِیمٍ} (توبه ۱۰۱)

    «دو بار آنها را عذاب می دهیم سپس آنها به عذابی بزرگ بازگردانیده می‌شوند».

    بسیاری از اهل سلف از این آیه بر عذاب قبر استدلال نموده اند.

    مجاهد در تفسیر این آیه می گوید: «منظور از دو بار عذاب دادن، گرسنگی و عذاب قبر است و منظور از اینکه سپس به عذابی بزرگ باز گردانیده می شوند، قیامت است».

    قتاده می گوید: «منظور از دو عذاب، عذاب دنیا و عذاب قبر است سپس به سوی عذابی بزرگ برگردانیده می شوند».

    امام بخاری به وسیله این آیه و آیه قبلی بر عذاب قبر در تفسیر آن برای احادیث در مورد عذاب قبر استدلال کرده است.( فتح الباری (۳ / ۲۳۱))

    اما نام منکر و نکیر از طریق احادیث نبوی ثابت است. منکر و نکیر مسئول عذاب قبر و سؤال از بندگان در قبرهایشان هستند که احادیث صحیح بر آن دلالت دارند. شیخین از انس بن مالک روایت می کند که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند:

    «إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا وُضِعَ فِی قَبْرِهِ وَتَوَلَّی عَنْهُ أَصْحَابُهُ وَإِنَّهُ لَیَسْمَعُ قَرْعَ نِعَالِهِمْ أَتَاهُ مَلَکَانِ فَیُقْعِدَانِهِ فَیَقُولَانِ مَا کُنْتَ تَقُولُ فِی هَذَا الرَّجُلِ لِمُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَیَقُولُ أَشْهَدُ أَنَّهُ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ فَیُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَی مَقْعَدِکَ مِنْ النَّارِ قَدْ أَبْدَلَکَ اللَّهُ بِهِ مَقْعَدًا مِنْ الْجَنَّهِ فَیَرَاهُمَا جَمِیعًا» «هنگامی که فردی دفن می شود و دوستانش او را رها می کنند، او صدای پاهای تشییع کنندگان را می شنود؛ آنگاه دو ملائکه پیش او می آیند و او را نشانده و به او می گویند: در مورد این مرد (به محمد صلی الله علیه وسلم اشاره دارند) چه می‌گویی؟ اگر اهل ایمان باشد می گوید: شهادت میدهم که او بنده و رسول خداست. به او گفته می شود: به جایگاهت در دوزخ بنگر که خداوند آن را برایت به جایگاهی در بهشت تبدیل نمود. پس هردو جایگاه را با هم می بیند.» صحیح بخاری (۱۳۷۴) ، ومسلم (۲۸۷۰)

    ترمذی و ابن حبان از ابوهریرهت روایت می کنند که رسول‌الله صلی الله علیه وسلم می فرماید:«إِذَا قُبِرَ الْمَیِّتُ أَوْ قَالَ أَحَدُکُمْ أَتَاهُ مَلَکَانِ أَسْوَدَانِ أَزْرَقَانِ یُقَالُ لِأَحَدِهِمَا الْمُنْکَرُ وَالْآخَرُ النَّکِیرُ فَیَقُولَانِ مَا کُنْتَ تَقُولُ فِی هَذَا الرَّجُلِ» . . .) «هنگامی که میت دفن می‌شود یا گفت هنگامی که یکی از شما دفن می شود: دو ملائکه سیاه که چشمانی آبی دارند به یکی از آنها منکر و به دیگری نکیر گفته می شود. می گویند: در باره این مرد چه می گویی؟…»ترمذی (۱۰۷۳)

    در ضمن شما باید متوجه این مسئله ی مهم باشید که احکام فقهی فقط با قرآن اثبات نمی شوند بلکه احادیث صحیح نبوی آیات قرآن را تشریح و گاهی تخصیص و گاهی نسخ می کنند. مثلا در قرآن فرموده که نماز بخوانید ولی نفرموده که مثلا ظهر چهار رکعت بخوانید! حال اگر فقط قرآن را ملاک قرار دهیم تکلیف چیست؟

    ولی الله تعالی خود می فرماید که ای پیامبر آیات مرا برای مومنان بیان و روشن کن و این بیان و روشنگری پیامبر صلی الله علیه وسلم از آیات قرآن بوسیله ی احادیث صحیح ایشان حاصل می شود:

    « وَأَنزَلْنَا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ یَتَفَکَّرُونَ»(نحل ۴۴)

    یعنی: «و ذکر را به‌سوی‌ تو فرود آوردیم‌» یعنی: قرآن‌ را. البته‌ قرآن‌ هم‌ کتاب‌ و هم‌ در عین‌ حال، معجزه‌ است‌ «تا برای‌ مردم‌» همگی‌شان‌ «بیان‌ کنی‌» با سخنان‌ و افعال‌ و مجموعه‌ سنت‌ و سیرت‌ پاکیزه‌ات‌ «آنچه‌ را به‌سوی‌ آنان‌ نازل‌ شده‌است‌» در این‌ کتاب‌ از احکام‌ شرعی‌ و مژده‌ها و هشدارها.

    از این‌ آیه‌ درمی‌یابیم‌ که‌ تبیین‌ کتاب‌ از مهمترین‌ مأموریت‌های‌ پیامبر صلی الله علیه و سلم است، بدین‌ سبب‌ است‌ که‌ تمام‌ افعال، اقوال‌ و احوال‌ آن‌ حضرت‌ ص بیان‌ و تفسیر کتاب ‌الهی‌ می‌باشد و نیز بدین‌ سبب‌ است‌ که‌ فهم‌ کتاب، بدون‌ فهم‌ سنت‌ کامل‌ نیست‌ «و تا باشد که‌ آنان‌ تفکر کنند» یعنی: در هشدارهای‌ قرآن‌ تأمل‌ و اندیشه‌ کرده‌ وافکارشان‌ را به‌ کار اندازند و در نتیجه، پند و اندرز بگیرند. این‌ جمله، بر لزوم ‌تفکر برای‌ خواننده‌ قرآن‌ دلالت‌ می‌کند.

    پس در مجموع هم مسائل عقیده و هم مسائل فقهی بدون احادیث صحیح نبوی کامل نخواهند بود و بر همین اساس علمای بزرگوار اسلام حدیث را برای فهم قرآن واجب می دانند تا احکام قرآن را واضح و مشخص نمایند.

 

About ابوعبدالرحمن الأثري

مدیر ارسال مقالات و صوتیات سایت منهج

مقاله‌ای دیگر:

صراط

حقیقت صراط و عقیده‌ی اهل سنت و جماعت درباره آن چیست؟

حقیقت صراط و عقیده اهل سنت درباره آن چیست؟ امام سفارینی می گوید: صراط در …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>