گناه

آیا انجام‌دهنده گناه کبیره از دایره اسلام خارج می شود؟

‍طبق عقیده اهل سنت و جماعت؛ ایمان اشخاص با انجام طاعت و عبادت زیاد و با انجام ‏معصیت و گناه کم می شود.‏

خداوند در کتابش می فرماید:

{وَالَّذِینَ اهْتَدَوْا زَادَهُمْ هُدًی وَآتَاهُمْ تَقْوَاهُمْ} محمد ۱۷٫‏
‏«و کسانی که هدایت یافتند بر هدایتشان افزود و به آنها تقوا و پرهیزگاری عطا نمود»‏

‏ و می فرماید:

{إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ إِذَا ذُکِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِیَتْ عَلَیْهِمْ آیَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِیمَانًا ‏وَعَلَی رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ} انفال ۲٫‏
‏ «ایمانداران کسانی هستند که هنگامی یاد الله می شود دلهایشان بترسد و هنگامی که آیات ‏خداوند بر آنها تلاوت می شود ایمانشان زیاد می گردد و بر پرورگارشات توکل می نمایند» و ‏از سنت این فرموده رسول الله صلی الله علیه وسلم است که می‌فرماید:

«یخرج من النار من کان ‏فی قلبه مثقال ذره من إیمان» بخاری (۷۵۱۰) مسلم (۱۹۳) .‏

‏ «هرکس در قلبش به اندازه سرسوزنی ایمان باشد از آتش خارج می شود» و همچنین می ‏فرماید:

«الْإِیمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ شُعْبَهً أعلاها لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَدْنَاهَا إِمَاطَهُ الْأَذَی عَنْ الطَّرِیقِ وَالْحَیَاءُ ‏شُعْبَهٌ مِنْ الْإِیمَانِ» صحیح مسلم کتاب الإیمان (۵۷) .‏

‏ «ایمان هفتاد و چند شعبه دارد که بالاترین آن لا اله الا الله و کمترین آن از بین بردن اذیت از ‏سر راه مردم است و حیا شعبه ای از ایمان است».‏

گناهان کبیره دو نوع هستند:‏
‏ نوعی از آن باعث کافر شدن و نوعی دیگر شخص را از اسلام خارج نمی کند.(پس نوعی که ‏باعث خروج وی از اسلام می شود لفظ مسلمان و به تبع آن مومن از وی ساقط می شود و به ‏کافر مشهور می گردد) اما نمونه ای از آنکه باعث کافر شدن می شود، شریک قرار دادن با الله ‏تعالی، زیرا آن از بزرگترین گناهان است که به وسیله آن خداوند نافرمانی می شود، نفاق ‏اعتقادی، دشنام دادن به خداوند و رسولش و مانند اینها.(از طرفی با توجه به تعاریف اسلام و ‏ایمان، اگر لفظ اسلام از کسی منتفی شود ایمان نیز از او منتفی می گردد زیرا همانطور که ذکر ‏شد اسلام و ایمان اگر به تنهایی ذکر شوند مشمول همدیگر نیز می باشند و مثلا وقتی می گویند ‏شخصی مسلمان نیست یعنی مومن هم نیست)‏

و نوع دوم گناهان کبیره ای که شخص مادامی که آن را حلال نداند از اسلام خارج نمی شود و ‏فاسق و عاصی نامیده می شود.( و در عوض ایمان او کم می شود و لذا به فاسقان مسلمان یا ‏مومن ضعیف الایمان گویند)‏

‏ اما حکم آنها در آخرت تحت مشیت و اراده پروردگار است اگر خواست او را با رحمت خود ‏می بخشد و اگر خواست او را با عدل خود عذاب می دهد همراه با این توضیح که برای همیشه ‏در آتش نمی ماند بلکه عاقبت و سرانجام او بخاطر توحید و ایمانش بهشت است. الله تعالی می ‏فرماید:

{إِنَّ اللَّهَ لَا یَغْفِرُ أَنْ یُشْرَکَ بِهِ وَیَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِکَ لِمَنْ یَشَاءُ وَمَنْ یُشْرِکْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا ‏بَعِیدًا} نساء ۱۱۶٫‏

‏«خداوند از اینکه برای او شریک قرار داده می شود را نمی بخشد و جز آن برای هرکس که ‏بخواهد می بخشد و هرکس به خداوند مشرک شود در گمراهی بسیار دوری افتاده است».‏
‏ در صحیحین از انسس روایت است که پیامبر صلی الله علیه وسلم میفرماید:

« یَخْرُجُ مِنْ النَّارِ ‏مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِی قَلْبِهِ وَزْنُ شَعِیرَهٍ مِنْ خَیْرٍ وَیَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِی قَلْبِهِ ‏وَزْنُ بُرَّهٍ مِنْ خَیْرٍ وَیَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِی قَلْبِهِ وَزْنُ ذَرَّهٍ مِنْ خَیْرٍ» بخاری ‏‏(۴۴) ، و مسلم (۱۹۲) .‏

‏ «هرکس که لا اله الا الله بگوید و به اندازه یک دانه جو ایمان در دل او باشد، از دوزخ بیرون ‏آورده می شود. و هر کس که لا اله الا الله را بر زبان آورد و به اندازه یک دانه گندم ایمان در دل ‏او باشد، از دوزخ بیرون آورده میشود. و هر کس که لا اله الا الله بگوید و به اندازه ذره ای ‏ایمان در دل او باشد، از دوزخ بیرون آورده می شود».(یعنی ممکن است که شخص گناهکار ‏مادامیکه گناه خود را حلال نداند اصلا به جهنم نرود و مشمول عفو باری تعالی قرار گیرد که ‏البته همانطور که ذکر شد این امر نیز تحت مشیت الله تعالی است و اینجاست که اهل سنت ‏عقیده دارد که شخص زناکار قاتل و ربا خوار و حتی ظالم از کافری که اعمال صالحه بسیاری ‏دارد برتر است زیرا قبل از هرچیز آنچه مه باعث نجات است، قبول اسلام است)‏

سلف امت از صحابه، تابعین و تابع تابعین که بر خیر و هدایت بودند در حکم کسی که مرتکب ‏گناه کبیره می شود بر آن هستند و این منهج وسط بین افراط و تفریط است. افراط مذهب ‏خوارج در قدیم و جدید است آنها کسانی هستند که مرتکبین گناهان کبیره را تکفیر می کنند و ‏آنها را از امت اسلام خارج می گردانند و خونشان را حلال می دانند و معتقدند که در روز ‏قیامت برای همیشه در آتش ماندگارند و اهل تفریط و تقصیر کسانی که مرتکبین گناهان کبیره ‏را صاحب ایمان کامل می دانند و بین کسی که مرتکب گناه کبیره می شود و مؤمن کاملی که به ‏ادای طاعت و عبادت می‌پردازد و از حرامهای خداوند دوری می گزیند فرقی نمی نهند کما ‏اینکه این مذهب غلاه مرجئه می باشد. ‏

دلیل بر اینکه مرتکب گناه کبیره ( که منکر حرام بودن آن نیست) کافر نیست:‏
الله تعالی می فرماید:

{وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُمَا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَی ‏الْأُخْرَی فَقَاتِلُوا الَّتِی تَبْغِی حَتَّی تَفِیءَ إِلَی أَمْرِ اللَّهِ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ ‏اللَّهَ یُحِبُّ الْمُقْسِطِینَ‌‌‌‌إِنَّ مَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَهٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ} ‏حجرات ۹- ۱۰‏

‏ «هرگاه دو طائفه از مسلمانان با هم جنگیدند در میان آنها صلح برقرار سازید. اگر یکی از دو ‏گروه در حق دیگری ستم روا داشت با آن دسته ای که ستم می کند بجنگید تا زمانی که به سوی ‏فرمان خدا برمی گردد و حکمش را می‌پذیرد، هرگاه بازگشت و فرمان الله را پذیرا شد، در ‏میانشان دادگرانه صلح برقرار سازید چرا که خداوند عادلان را دوست دارد. تنها مؤمنان برادر ‏یکدیگرند، پس میان برادران صلح و آشتی برپا دارید تقوای خداوند را داشته باشید تا مورد رحم ‏قرار گیرید» در این دو آیه الله تعالی ایمان را برای کسانی که مرتکب جنگ با مؤمنان می شوند ‏و دسته ای بر دسته دیگر طغیان میکنند ثابت می کند و این(گناه جنگ با اهل ایمان) از جمله ‏گناهان کبیره است با این حال خداوند آنها را برادر قرار می دهد و خداوند به اهل ایمان امر می ‏کند که بین کسانی که در ایمان، برادر ایشان هستند صلح و آشتی برقرار سازند.‏

و از سنت آنچه است که مسلم از ابوسعید خدریس روایت می‌کند که رسول الله صلی الله علیه ‏وسلم می فرماید:

«یُدْخِلُ اللَّهُ أَهْلَ الْجَنَّهِ الْجَنَّهَ یُدْخِلُ مَنْ یَشَاءُ بِرَحْمَتِهِ وَیُدْخِلُ أَهْلَ النَّارِ النَّارَ ثُمَّ ‏یَقُولُ انْظُرُوا مَنْ وَجَدْتُمْ فِی قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّهٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِیمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ» صحیح مسلم کتاب ‏الإیمان ۱۸۴ .‏

‏«اهل بهشت داخل بهشت می شوند، هرکس را خداوند بخواهد به رحمت خود داخل می کند و ‏اهل آتش داخل آتش می شوند. سپس الله تعالی می فرماید: بنگرید هرکس به اندازه دانه خردلی ‏ایمان در قلبش وجود دارد از آن خارجش کنید». این حدیث بر همیشگی نبودن مرتکب گناه ‏کبیره در آتش دلالت دارد آنجا که هرکس در قلبش کمترین چیزی از ایمان در قلبش باشد از آن ‏خارج می شود همچنین حدیث بر تفاوت اهل ایمان بر حسب اعمالشان و اینکه آن زیاد و کم می ‏شود به اندازه آنچه مؤمن از واجبات ترک می کند یا از حرامها مرتکب می شود دلالت می‌نماید.‏
خلاصه اینکه مادامیکه شخص مسلمان باشد چنانکه مرتکب گناه کبیره شود – و حرام بودن گناه ‏خود را انکار نکند و نگوید که گناهی که کردم جایز است و حلال است مگر اینکه آن عمل ‏حرام بر او ظاهر نباشد که حرام است یا اینکه تازه مسلمان باشد که احکام اسلام را هنوز نمی ‏داند- مسلمان است و منظور از مسلمان شامل لفظ مومن نیز می باشد. ولی او مسلمانی ضعیف ‏الایمان است که اگر ترک معاصی نماید ایمان او فزونی می یابد.‏

About ابوعبدالرحمن الأثري

مدیر ارسال مقالات و صوتیات سایت منهج

مقاله‌ای دیگر:

صراط

حقیقت صراط و عقیده‌ی اهل سنت و جماعت درباره آن چیست؟

حقیقت صراط و عقیده اهل سنت درباره آن چیست؟ امام سفارینی می گوید: صراط در …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>